1980’ler • YILLIK MÜZİK TARİHİ DOSYASI

1980

Yeni bir on yılın eşiği

1980, 1970’lerin alışkanlıklarının bir anda kaybolduğu değil, yeni on yılın farklı yönlerinin aynı anda görünür olduğu bir geçiş yılıydı. Büyük rock grupları stadyumları doldururken post-punk daha karanlık ve deneysel bir dil kuruyor; disco’nun ritmik mirası funk ve elektronik pop içinde yaşamaya devam ediyordu. Kaset ve taşınabilir dinleme gündelik hayatı değiştirirken John Lennon’ın öldürülmesi, geleceğe doğru hızlanan müzik dünyasının ortasında ağır bir tarihsel kırılma yarattı.

John Lennon, 1980
Yıl görseli: Jack Mitchell — John Lennon portresi, 2 Kasım 1980 • CC BY-SA 3.0 / 2.5 / 2.0 / 1.0 • Web için sıkıştırılmıştır.
01 • 1980

Post-punk kendi dünyasını kuruyor

Joy Division’ın Closer albümü, geniş boşluklar, Peter Hook’un melodik bası ve Ian Curtis’in giderek ağırlaşan sözleriyle post-punk’ın duygusal sınırını büyüttü. Curtis’in 18 Mayıs’taki ölümü grubun hikâyesini trajik biçimde bitirdi; kalan üyeler daha sonra New Order’ı kurarak bu mirası elektronik dans müziğine doğru taşıdı. Aynı yıl Talking Heads, Brian Eno’yla hazırladığı Remain in Lightta tekrarlanan gitar ve ritim katmanlarını stüdyoda yeniden düzenledi. Gitar müziği artık yalnız akor ve solo üzerinden değil, ritim, doku ve yapım fikri üzerinden de ilerliyordu.

02 • 1980

Hard rock’ın dev albümleri

AC/DC, Bon Scott’ın ölümünün ardından Brian Johnson’la kaydettiği Back in Black ile yas duygusunu doğrudan ve güçlü bir rock albümüne dönüştürdü. Mutt Lange’in sıkı prodüksiyonu riffleri büyütürken grup kendi temel sesini kaybetmedi. Queen’in The Gamei ise “Another One Bites the Dust”ta funk basına, “Crazy Little Thing Called Love”da rockabilly sadeliğine açıldı. Bu iki albüm farklı yöntemlerle aynı şeyi gösterdi: 1980’de büyük rock grubu olmak, tek bir formülü sürekli tekrarlamak anlamına gelmiyordu.

03 • 1980

Dans ritmi biçim değiştiriyor

Disco karşıtı tepki kulüp ritmini ortadan kaldırmadı. Diana Ross’un Nile Rodgers ve Bernard Edwards imzalı Diana albümü, Chic’in zarif funk anlayışını büyük pop şarkılarına taşıdı. Blondie’nin “Call Me”si rock gitarını Giorgio Moroder’in elektronik nabzıyla buluştururken “Rapture”, rap söyleyişini ana akım pop dinleyicisinin karşısına çıkardı. Dans pistinde orkestral disco azalıyor; daha ekonomik bas çizgileri, davul makineleri ve stüdyo efektleri öne çıkıyordu. Bu dönüşüm, birkaç yıl sonra dance-pop, electro ve house olarak büyüyecek alanın önemli hazırlıklarından biriydi.

04 • 1980

Elektronik pop artık kenarda değil

Orchestral Manoeuvres in the Dark’ın ilk albümü ve “Enola Gay”, elektronik düzenlemelerin hem tarihsel bir konu taşıyabileceğini hem güçlü bir pop melodisine dönüşebileceğini gösterdi. Ultravox, Midge Ure’lü kadrosuyla Viennada synthesizer, keman ve Avrupa sineması duygusunu birleştirdi. Gary Numan’ın Telekonu ise yabancılaşma hissini soğuk görünen makinelerin içine yerleştirdi. Sentezleyici artık yalnız deneysel stüdyoların aracı değildi; Britanya listelerinde ve gençlik kültüründe belirgin bir ses, görüntü ve gelecek tasavvuru kuruyordu.

05 • 1980

Siyah müzikte yeni anlatılar

Stevie Wonder’ın Hotter than Julyı funk, reggae ve soul’u politik hafızayla buluşturdu; “Happy Birthday”, Martin Luther King Jr. için ulusal tatil kampanyasının kültürel seslerinden biri oldu. Kurtis Blow’un “The Breaks”i rap’in tekrarlanan ritim ve kafiye gücünü geniş kitlelere taşıyan erken kilometre taşlarından biriydi. Funk grupları, bağımsız rap plakları ve New York DJ kültürü aynı dönemde birbirini besliyordu. Hip-hop henüz albüm endüstrisinin merkezinde değildi, fakat müziğin nasıl üretileceği ve hikâyenin kimin ağzından anlatılacağı konusunda kalıcı bir değişim başlamıştı.

06 • 1980

Lennon’ın dönüşü ve büyük kayıp

John Lennon, beş yıllık kayıt arasının ardından Yoko Ono’yla hazırladığı Double Fantasy ile aile, yetişkinlik ve yeniden başlama üzerine şarkılar yayımladı. 8 Aralık gecesi New York’taki Dakota binasının önünde öldürülmesi, yalnız Beatles dinleyicilerini değil bütün müzik dünyasını sarstı. Radyolar eski Beatles ve Lennon kayıtlarına dönerken insanlar kamusal alanlarda bir araya geldi. 1980 bu nedenle iki farklı hafızayı taşır: yeni teknolojilerin ve yeni sahnelerin açtığı gelecek ile popüler müziğin en etkili kuşaklarından birine duyulan büyük vedanın aynı takvimde buluşması.

MÜZİĞİN ÇEVRESİNDEKİ YIL

1980 kısa kültür haritası

Şarkılar boşlukta doğmadı. Sinema, televizyon, gazete manşetleri ve değişen dinleme alışkanlıkları aynı yılın ortak hafızasını kurdu.

SİNEMA

Perdede kalanlar

  1. Ordinary People
  2. Raging Bull
  3. The Empire Strikes Back
LİSTELER

Radyoda ve listelerde

  1. Call Me — Blondie
  2. Another One Bites the Dust — Queen
  3. Woman in Love — Barbra Streisand
  4. Upside Down — Diana Ross
  5. Don’t Stand So Close to Me — The Police
BASINDAN ARŞİV NOTLARI
1980 / 01

John Lennon’ın 8 Aralık’ta öldürülmesi dünyanın dört yanında manşetlere taşındı.

Oldies Radyo arşiv özeti • Başlık özgün olarak yeniden yazılmıştır.

1980 / 02

AC/DC, Back in Black ile Bon Scott sonrası yoluna devam ederken rock basınının odağındaydı.

Oldies Radyo arşiv özeti • Başlık özgün olarak yeniden yazılmıştır.

SEÇİLMİŞ DİNLEME ROTASI

1980 yılına giriş için 6 kayıt

Bu liste bir “en iyiler” sıralaması değil; yılın farklı sahnelerine açılan dengeli bir başlangıç rotasıdır.

01

Joy Division

Atmosphere

02

AC/DC

Back in Black

03

Diana Ross

Upside Down

04

Queen

Another One Bites the Dust

05

Stevie Wonder

Master Blaster (Jammin’)

06

John Lennon

(Just Like) Starting Over

BAŞLICA YABANCI KAYNAKLAR

Dosya yalnız yabancı resmî ve kurumsal kaynaklar karşılaştırılarak Oldies Radyo için Türkçe ve özgün biçimde hazırlanmıştır.

BU İÇERİĞİ PAYLAŞ

Bu hikâyeyi başkalarına da ulaştırın

Instagram düğmesi telefondaki paylaşım ekranını açar. WhatsApp ve Facebook için aşağıdaki doğrudan seçenekleri de kullanabilirsiniz.