1980’ler • YILLIK MÜZİK TARİHİ DOSYASI

1981

MTV ve yeni pop görüntüsü

1981’de müzik yalnız dinlenen değil, giderek daha fazla izlenen bir kültüre dönüştü. MTV’nin yayına başlaması bu değişimin en görünür işaretiydi; fakat yılın asıl zenginliği tek bir ekrana sığmıyordu. Britanya’da Synth-pop ve New Romantic hareketi yükselirken ABD’de arena rock güçlü kaldı, post-punk grupları karanlık albümler üretmeye devam etti ve funk ile kulüp müziği elektronik araçlarla yeni biçimler aradı. Eski ile yeni yan yana ilerliyor, 1980’lerin karakteri ilk kez belirginleşiyordu.

Phil Collins, 1981
Yıl görseli: Philippe Roos — Phil Collins, Strasbourg, 1981 • CC BY-SA 2.0 • Web için sıkıştırılmıştır.
01 • 1981

MTV ekranı açılıyor

MTV 1 Ağustos 1981’de The Buggles’ın “Video Killed the Radio Star” klibiyle ABD’de yayına başladı. İlk dönemde kanalın erişimi sınırlıydı ve video arşivi büyük ölçüde Britanyalı sanatçılara dayanıyordu; buna rağmen plak şirketleri kısa sürede klibin güçlü bir tanıtım aracı olduğunu gördü. Sanatçının kıyafeti, ışığı, kurgusu ve kamerayla kurduğu ilişki artık şarkının dolaşımını doğrudan etkiliyordu. Radyo önemini kaybetmedi, fakat müzik endüstrisinin yeni yıldız modeli ses ile görüntüyü aynı kariyer planında yönetmek zorundaydı.

02 • 1981

Synth-pop’un büyük çıkışı

The Human League’in Dare albümü, programlanmış ritimleri ve Philip Oakey ile Joanne Catherall–Susan Ann Sulley vokallerinin karşılıklı yapısını kusursuz pop şarkılarına dönüştürdü. Soft Cell, Gloria Jones’un “Tainted Love”ını daha karanlık ve dar bir elektronik düzenle yeniden kurdu. Depeche Mode’un Speak & Spellı ise “New Life” ve “Just Can’t Get Enough”la daha genç, melodik ve hareketli bir yüz gösterdi. Aynı araçlardan çıkan bu üç farklı dünya, synthesizer’ın tek bir soğuk sese mahkûm olmadığını ve pop yazarlığının merkezine yerleştiğini kanıtladı.

03 • 1981

New Romantic sahnesi görünür oluyor

Londra kulüplerindeki moda, makyaj ve teatral kimlik; Duran Duran, Spandau Ballet ve Visage gibi isimlerle uluslararası pop kültürüne taşındı. Duran Duran’ın ilk albümü funk bası, rock gitarı ve synthesizer’ı birleştirirken “Girls on Film” klibi grubun görüntüyle kurduğu iddialı ilişkinin erken örneği oldu. New Romantic hareketi yalnız kıyafetten ibaret değildi; savaş sonrası gri kent görüntüsüne renk, kaçış ve kendini yeniden tasarlama arzusu ekliyordu. MTV’nin Britanya kliplerine duyduğu ihtiyaç, bu sahnenin ABD’de beklenenden hızlı tanınmasını sağladı.

04 • 1981

Post-punk’ın karanlık albümleri

The Cure’un Faithi, seyrek enstrümanlar ve ağır bas çizgileriyle kayıp duygusunu neredeyse fiziksel bir mekâna dönüştürdü. Siouxsie and the Banshees’in Jujusu John McGeoch’un gitarı ve Budgie’nin ritimleriyle gotik atmosferi güçlü bir grup performansına bağladı. Echo & the Bunnymen ve Killing Joke gibi topluluklar da gitar müziğinin punk sonrası yeni yönlerini açıyordu. Bu kayıtlar pop listesinin parlak yüzüne karşı başka bir 1981 anlatısı kurdu: kulüplerde, bağımsız dükkânlarda ve gece radyolarında büyüyen daha yoğun, daha gölgeli bir dinleyici dünyası.

05 • 1981

Arena rock hâlâ çok güçlü

Journey’nin Escapei “Don’t Stop Believin’” ve “Open Arms”la büyük Amerikan radyo melodisinin ölçülerini belirledi. Foreigner’ın 4 albümü gitarı synthesizer ve stüdyo parlaklığıyla dengelerken Rush, Moving Picturesta teknik müzisyenliği daha ekonomik şarkı yapılarıyla birleştirdi. Elektronik popun yükselişi rock’ı bir gecede kenara itmedi; tam tersine iki alan birbirinin prodüksiyon yöntemlerini izlemeye başladı. 1981’in müzik piyasası, yeni teknolojinin eski türleri yok etmediğini, onların sesini ve sunumunu değiştirdiğini gösteren güçlü bir örnekti.

06 • 1981

Funk, dub ve kulüp sınırları

Grace Jones’un Compass Point Studios’da kaydedilen Nightclubbing albümü reggae ritimlerini, dub boşluğunu, New Wave gitarını ve çarpıcı görsel kimliği tek projede birleştirdi. Rick James’in Street Songsu daha sert bir funk enerjisi kurarken New York’taki DJ ve rap sahnesi bağımsız single’larla büyümeye devam etti. Bu müzikler ana akım kategorilerin rahatlığına sığmıyordu. 1981’in önemli değişimlerinden biri de buydu: kulüp prodüksiyonu, siyah müzik gelenekleri ve sanat okulu estetiği aynı stüdyo dünyasında buluşmaya başlamıştı.

MÜZİĞİN ÇEVRESİNDEKİ YIL

1981 kısa kültür haritası

Şarkılar boşlukta doğmadı. Sinema, televizyon, gazete manşetleri ve değişen dinleme alışkanlıkları aynı yılın ortak hafızasını kurdu.

SİNEMA

Perdede kalanlar

  1. Raiders of the Lost Ark
  2. Chariots of Fire
  3. On Golden Pond
LİSTELER

Radyoda ve listelerde

  1. Bette Davis Eyes — Kim Carnes
  2. Tainted Love — Soft Cell
  3. Don’t You Want Me — The Human League
  4. Physical — Olivia Newton-John
  5. Start Me Up — The Rolling Stones
BASINDAN ARŞİV NOTLARI
1981 / 01

MTV 1 Ağustos’ta ABD’de yayına başladı; video klip pop tanıtımının merkezine ilerledi.

Oldies Radyo arşiv özeti • Başlık özgün olarak yeniden yazılmıştır.

1981 / 02

New Romantic sahnesi Londra kulüplerinden uluslararası dergi kapaklarına taşındı.

Oldies Radyo arşiv özeti • Başlık özgün olarak yeniden yazılmıştır.

SEÇİLMİŞ DİNLEME ROTASI

1981 yılına giriş için 6 kayıt

Bu liste bir “en iyiler” sıralaması değil; yılın farklı sahnelerine açılan dengeli bir başlangıç rotasıdır.

01

The Human League

Don’t You Want Me

02

Soft Cell

Tainted Love

03

Depeche Mode

Just Can’t Get Enough

04

Grace Jones

Pull Up to the Bumper

05

The Cure

Primary

06

Journey

Don’t Stop Believin’

BAŞLICA YABANCI KAYNAKLAR

Dosya yalnız yabancı resmî ve kurumsal kaynaklar karşılaştırılarak Oldies Radyo için Türkçe ve özgün biçimde hazırlanmıştır.

BU İÇERİĞİ PAYLAŞ

Bu hikâyeyi başkalarına da ulaştırın

Instagram düğmesi telefondaki paylaşım ekranını açar. WhatsApp ve Facebook için aşağıdaki doğrudan seçenekleri de kullanabilirsiniz.