1979

Hip-hop plak endüstrisine giriyor

Sugarhill Gang’in “Rapper’s Delight” kaydı hip-hop’u icat etmedi; Bronx’ta yıllardır gelişen DJ ve MC kültürünü geniş ticari dağıtıma taşıdı. Chic’in “Good Times” bas çizgisinin yeniden kullanımı, erken hip-hop’un mevcut kayıtlarla kurduğu yaratıcı ilişkiyi gösterdi. Aynı yıl Grandmaster Flash çevresi ve başka ekipler canlı kültürün çok daha geniş olduğunu hatırlatıyordu.

Disco Demolition ve geri tepme

Chicago’daki Disco Demolition Night, plak yakma gösterisi ve saha kaosuyla disco karşıtı tepkinin simgesine dönüştü. Tepkide müzikal doygunluk kadar ırk, sınıf, cinsellik ve rock kimliği üzerine rahatsızlıklar da vardı. Disco listelerde gerilese bile 12 inç single, DJ miks kültürü, elektronik ritim ve kulüp ağı house ile modern dans müziğinin temelini korudu.

London Calling ve punk sınırlarının aşılması

The Clash, London Calling’de reggae, ska, rockabilly, soul ve jazz unsurlarını politik rock anlatısında birleştirdi. Albüm punk’ın saflık fikrini reddedip merak ve dayanışmayı öne çıkardı. Aynı dönemde The Jam Britanya toplumsal gözlemini, Stiff Little Fingers Kuzey İrlanda gerilimini farklı punk dilleriyle taşıdı.

Post-punk karanlığı ve stüdyo deneyi

Joy Division Unknown Pleasures’da Martin Hannett prodüksiyonuyla boşluk, yankı ve mekanik ritim kurdu. Gang of Four funk gitarını Marksist gündelik hayat eleştirisine, Talking Heads Fear of Music’i kent paranoyasına, Wire 154’ü art rock soyutluğuna açtı. Punk sonrası dönem, az çalgıyla daha geniş düşünme alanı yarattı.

The Wall, Off the Wall ve büyük albümün iki yüzü

Pink Floyd The Wall’da yabancılaşma, eğitim, şöhret ve travmayı çift albüm ile sahne gösterisine dönüştürdü. Michael Jackson Off the Wall’da Quincy Jones prodüksiyonu, disco, funk ve pop arasında yetişkin solo kimliğini kurdu. İki albüm farklı dünyalardı; biri rock yıldızlığının duvarını, diğeri dans pistindeki özgür ve kusursuz pop geleceğini temsil etti.

1980’lerin sesleri beliriyor

The Police “Message in a Bottle”, Gary Numan “Cars”, The B-52’s “Rock Lobster” ve The Knack “My Sharona” ile farklı new wave yolları açtı. AC/DC Highway to Hell’da hard rock ekonomisini, Supertramp Breakfast in America’da stüdyo pop ayrıntısını büyüttü. Sony Walkman’in piyasaya çıkışı müziği kişisel ve hareketli dinleme deneyimine taşıdı.

Albüm, single ve radyo birlikte nasıl çalıştı?

1979 yılında albüm, sanatçı kimliğinin büyük anlatı alanıydı; single ise bu anlatının radyo, jukebox, televizyon ve kulüp üzerinden hızla dolaşan yüzüydü. Sugarhill Gang, The Clash, Joy Division, Michael Jackson gibi birbirinden farklı isimlerin aynı yıl içinde öne çıkması, tek bir “yılın sesi” fikrinin yanıltıcı olduğunu gösterir. Büyük plak şirketleri albüm odaklı rock’a yatırım yaparken soul, country, reggae ve dans müziği single pazarında güçlü kalıyor; bazı kayıtlar ise iki alanı birden yönetiyordu.

Liste sıralamaları dönemin görünürlüğünü anlamak için değerlidir; fakat küçük kulüplerde, yerel radyolarda veya göçmen topluluklarında gelişen her yenilik hemen listeye yansımaz. Bu yüzden Oldies Radyo kronolojisi yalnız bir numaraları sıralamaz. Bir kaydın yeni bir stüdyo tekniği kurması, bağımsız üretim modelini güçlendirmesi, daha sonra büyüyecek bir sahnenin ilk işaretini vermesi veya dinleyici kimliğini değiştirmesi de aynı ölçüde önemlidir.

ABD, Britanya, Avrupa ve dünya arasında dolaşan sesler

ABD’de FM radyo, arena turneleri, soul ve singer-songwriter albümleri büyürken Britanya’da hard rock, progressive, glam, punk ve art rock birbirini izleyen düz bir sıra hâlinde değil, üst üste gelişti. Avrupa kıtasında Eurovision ve yerel dilde pop sürerken Almanya ve Fransa merkezli elektronik üretim yeni bir modernlik kurdu. Jamaika’daki reggae ve dub, Lagos’taki Afrobeat, Latin diasporasındaki salsa ile Brezilya’nın MPB geleneği on yılı Anglo-Amerikan merkezden çok daha geniş yaptı.

1979 seçkisindeki AC/DC, The B-52’s, Gary Numan, Supertramp gibi kayıtlar bu dolaşımın farklı yönlerini duymak için birlikte düşünülmelidir. Bir ritim kalıbı kıtalar arasında taşınırken aynı kalmaz; yerel stüdyo, dil, dans kültürü ve siyasal deneyim içinde yeniden biçimlenir. Bu nedenle “etki” yalnız bir merkezden çevreye doğru gitmez. 1970’lerin popüler müziği, Kingston basının Londra punk’ına, Düsseldorf elektroniğinin New York hip-hop’una veya Philadelphia orkestrasyonunun Avrupa disco’suna ulaşabildiği çok yönlü bir ağdır.

Stüdyo, konser ve dinleme teknolojisi

Çok kanallı kayıt, analog synthesizer, efekt pedalı, daha güçlü konser sistemleri ve giderek ayrıntılanan miks teknikleri müziğin yalnız nasıl kaydedildiğini değil, nasıl bestelendiğini de değiştirdi. Bazı gruplar sahnede birlikte çalma hissini korurken bazı yapımcılar parçayı bant montajı ve overdub ile stüdyoda yeniden kurdu. Aynı on yılda büyük arena gösterisi, küçük punk kulübü, disco DJ kabini ve evde kulaklıkla albüm dinleme birbirinden farklı müzik deneyimleri yarattı.

Teknoloji kendiliğinden ilerleme anlamına gelmez. Pahalı stüdyo büyük şirketlerin gücünü artırabilirken daha ucuz kayıt yolları bağımsız sahneleri canlandırdı. 12 inç single DJ’e daha uzun ve güçlü bas sağlayarak dans pistini yaratıcı bir merkez yaptı; dub miksleri var olan kaydı yeni esere dönüştürdü. On yılın sonunda taşınabilir kasetçalar ve kişisel dinleme fikri, 1980’lerde müziğin gündelik hayattaki yerini yeniden değiştirecek eşiğe ulaştı.

1979 neden yalnız nostalji değildir?

Bu yılın kalıcı kayıtlarını yalnız tanıdık nakaratlar veya dönem kıyafetleri üzerinden hatırlamak, müziğin ortaya çıktığı ekonomik ve toplumsal koşulları siler. Petrol krizi, işsizlik, kent dönüşümü, ırk ve cinsiyet eşitliği mücadeleleri, savaş sonrası hayal kırıklığı ve yeni göç ağları sanatçıların konu seçimini olduğu kadar konser mekânlarını ve dinleyici topluluklarını da etkiledi. Eğlence ile eleştiri birbirinin karşıtı değildi; çoğu zaman en dans edilebilir şarkı, kimlik ve özgürleşme için en güçlü ortak alanı kurdu.

1979 dosyasının amacı kesin bir “en iyi şarkılar” hükmü vermek değildir. Buradaki on iki kayıt, yılın türlerini, coğrafyalarını ve yaratıcı kırılmalarını birlikte duyurmak için seçildi. Ayrı sanatçı ve tür dosyalarına geçildiğinde aynı kayıtların başka bağlamları açılır: bir bas çizgisi hip-hop’a, bir synthesizer dizisi techno’ya, bir punk single’ı bağımsız plak kültürüne, bir soul albümü ise sanatçı kontrolü mücadelesine bağlanabilir.