1978

Saturday Night Fever etkisi ve disco ana akımı

1977 sonunda gösterime giren film ve 1978 boyunca süren soundtrack başarısı, Bee Gees şarkılarını disco çağının küresel simgesine çevirdi. Kulüp kültürünün siyah, Latin ve eşcinsel kökleri ise Hollywood anlatısında büyük ölçüde geri planda kaldı. Chic, Sylvester, Donna Summer ve Village People farklı topluluk, cinsellik ve stüdyo yaklaşımlarıyla türün gerçek çeşitliliğini gösteriyordu.

Grease ve nostaljinin pop gücü

Grease film müziği 1950’ler rock ’n’ roll imgesini 1970’lerin parlak pop prodüksiyonuyla yeniden paketledi. John Travolta ile Olivia Newton-John’un düetleri, sinema, kostüm ve soundtrack pazarının birlikte çalışabileceğini gösterdi. Bu nostalji, 1950’lerin toplumsal karmaşıklığından çok stilize gençlik fantezisini öne çıkardı.

Parallel Lines: punk çevresinden pop merkezine

Blondie, Mike Chapman prodüksiyonuyla kısa gitar popunu elektronik disco ve girl-group melodisiyle birleştirdi. “Heart of Glass” yeraltı punk çevresinde tartışma yaratsa da grubun türler arası merakının doğal sonucuydu. Albüm, new wave’in bağımsız kimliğini kaybetmeden büyük pop pazarına ulaşabileceğini gösterdi.

Yeni gitar dilleri

Van Halen ilk albümde Eddie Van Halen’ın tapping tekniği ve parlak Los Angeles enerjisiyle hard rock gitarını yeniledi. Dire Straits, Mark Knopfler’ın temiz parmak tekniğiyle punk döneminde farklı bir sadelik sundu. The Cars synthesizer ile gitarı kusursuz kısa şarkılarda birleştirdi; rock’ın geleceği hem daha ağır hem daha ekonomik olabilirdi.

Post-punk başlıyor

John Lydon, Sex Pistols sonrası Public Image Ltd. ile dub bası, metalik gitar ve tekrarı merkez alan yeni bir yapı kurdu. Magazine Real Life’da klavye ve edebî mesafeyi, Siouxsie and the Banshees The Scream’de karanlık atmosferi geliştirdi. Punk’ın “herkes yapabilir” ilkesi korunuyor, fakat ses paleti hızla genişliyordu.

Soul, funk ve siyasal dans

Chic “Le Freak” ile kulüp reddini evrensel dans marşına çevirdi. Earth, Wind & Fire “September”da hafıza ile ritmi birleştirdi; Parliament “One Nation Under a Groove”da dansı siyasal birlik metaforuna dönüştürdü. Funk ve disco yalnız kaçış değil, topluluk ve kimlik kurma alanıydı.

Albüm, single ve radyo birlikte nasıl çalıştı?

1978 yılında albüm, sanatçı kimliğinin büyük anlatı alanıydı; single ise bu anlatının radyo, jukebox, televizyon ve kulüp üzerinden hızla dolaşan yüzüydü. Chic, Blondie, The Cars, Van Halen gibi birbirinden farklı isimlerin aynı yıl içinde öne çıkması, tek bir “yılın sesi” fikrinin yanıltıcı olduğunu gösterir. Büyük plak şirketleri albüm odaklı rock’a yatırım yaparken soul, country, reggae ve dans müziği single pazarında güçlü kalıyor; bazı kayıtlar ise iki alanı birden yönetiyordu.

Liste sıralamaları dönemin görünürlüğünü anlamak için değerlidir; fakat küçük kulüplerde, yerel radyolarda veya göçmen topluluklarında gelişen her yenilik hemen listeye yansımaz. Bu yüzden Oldies Radyo kronolojisi yalnız bir numaraları sıralamaz. Bir kaydın yeni bir stüdyo tekniği kurması, bağımsız üretim modelini güçlendirmesi, daha sonra büyüyecek bir sahnenin ilk işaretini vermesi veya dinleyici kimliğini değiştirmesi de aynı ölçüde önemlidir.

ABD, Britanya, Avrupa ve dünya arasında dolaşan sesler

ABD’de FM radyo, arena turneleri, soul ve singer-songwriter albümleri büyürken Britanya’da hard rock, progressive, glam, punk ve art rock birbirini izleyen düz bir sıra hâlinde değil, üst üste gelişti. Avrupa kıtasında Eurovision ve yerel dilde pop sürerken Almanya ve Fransa merkezli elektronik üretim yeni bir modernlik kurdu. Jamaika’daki reggae ve dub, Lagos’taki Afrobeat, Latin diasporasındaki salsa ile Brezilya’nın MPB geleneği on yılı Anglo-Amerikan merkezden çok daha geniş yaptı.

1978 seçkisindeki Earth, Wind & Fire, Sylvester, Kate Bush, Fela Kuti gibi kayıtlar bu dolaşımın farklı yönlerini duymak için birlikte düşünülmelidir. Bir ritim kalıbı kıtalar arasında taşınırken aynı kalmaz; yerel stüdyo, dil, dans kültürü ve siyasal deneyim içinde yeniden biçimlenir. Bu nedenle “etki” yalnız bir merkezden çevreye doğru gitmez. 1970’lerin popüler müziği, Kingston basının Londra punk’ına, Düsseldorf elektroniğinin New York hip-hop’una veya Philadelphia orkestrasyonunun Avrupa disco’suna ulaşabildiği çok yönlü bir ağdır.

Stüdyo, konser ve dinleme teknolojisi

Çok kanallı kayıt, analog synthesizer, efekt pedalı, daha güçlü konser sistemleri ve giderek ayrıntılanan miks teknikleri müziğin yalnız nasıl kaydedildiğini değil, nasıl bestelendiğini de değiştirdi. Bazı gruplar sahnede birlikte çalma hissini korurken bazı yapımcılar parçayı bant montajı ve overdub ile stüdyoda yeniden kurdu. Aynı on yılda büyük arena gösterisi, küçük punk kulübü, disco DJ kabini ve evde kulaklıkla albüm dinleme birbirinden farklı müzik deneyimleri yarattı.

Teknoloji kendiliğinden ilerleme anlamına gelmez. Pahalı stüdyo büyük şirketlerin gücünü artırabilirken daha ucuz kayıt yolları bağımsız sahneleri canlandırdı. 12 inç single DJ’e daha uzun ve güçlü bas sağlayarak dans pistini yaratıcı bir merkez yaptı; dub miksleri var olan kaydı yeni esere dönüştürdü. On yılın sonunda taşınabilir kasetçalar ve kişisel dinleme fikri, 1980’lerde müziğin gündelik hayattaki yerini yeniden değiştirecek eşiğe ulaştı.

1978 neden yalnız nostalji değildir?

Bu yılın kalıcı kayıtlarını yalnız tanıdık nakaratlar veya dönem kıyafetleri üzerinden hatırlamak, müziğin ortaya çıktığı ekonomik ve toplumsal koşulları siler. Petrol krizi, işsizlik, kent dönüşümü, ırk ve cinsiyet eşitliği mücadeleleri, savaş sonrası hayal kırıklığı ve yeni göç ağları sanatçıların konu seçimini olduğu kadar konser mekânlarını ve dinleyici topluluklarını da etkiledi. Eğlence ile eleştiri birbirinin karşıtı değildi; çoğu zaman en dans edilebilir şarkı, kimlik ve özgürleşme için en güçlü ortak alanı kurdu.

1978 dosyasının amacı kesin bir “en iyi şarkılar” hükmü vermek değildir. Buradaki on iki kayıt, yılın türlerini, coğrafyalarını ve yaratıcı kırılmalarını birlikte duyurmak için seçildi. Ayrı sanatçı ve tür dosyalarına geçildiğinde aynı kayıtların başka bağlamları açılır: bir bas çizgisi hip-hop’a, bir synthesizer dizisi techno’ya, bir punk single’ı bağımsız plak kültürüne, bir soul albümü ise sanatçı kontrolü mücadelesine bağlanabilir.