1974

ABBA ve Eurovision’un yeni pop gücü

ABBA “Waterloo” ile Eurovision’u kazanırken yarışmanın orkestral chanson geleneğine glam etkili hızlı pop ve belirgin grup kimliği getirdi. Başarı, grubun uzun kariyerini tek başına açıklamaz; sonraki İsveç stüdyo disiplini ve şarkı yazarlığı asıl kalıcılığı sağladı. Yine de 1974, yerel Avrupa pazarından küresel popa açılan görünür bir eşikti.

Kraftwerk Autobahn’a çıkıyor

Autobahn, motor yolu deneyimini uzun synthesizer akışı, elektronik perküsyon ve sade melodiyle anlattı. Şarkının kısaltılmış versiyonu uluslararası listelere girerek elektronik müziğin yalnız avangart galeri veya laboratuvar alanında kalmayacağını gösterdi. Kraftwerk’in tasarım kimliği, Avrupa modernliğini Amerikan rock mitinden farklı bir pop diliyle sundu.

Disco yeraltından ana akıma

MFSB’nin “TSOP”, George McCrae’nin “Rock Your Baby” ve Hues Corporation’ın “Rock the Boat” gibi kayıtlar disco ritmini listelere taşıdı. Ancak türün yaratıcı temeli New York’taki siyah, Latin ve eşcinsel kulüp topluluklarında, DJ’in şarkı seçimi ve ses sistemi deneyiminde yatıyordu. 12 inç single’ın yaygınlaşması dans pistinin süre ve bas ihtiyacını karşılayacaktı.

Glam sonrası Bowie ve Queen

David Bowie Diamond Dogs ile Orwell etkili karanlık bir gelecek kurdu ve Diamond Dogs turnesi rock konserini büyük dekor tiyatrosuna çevirdi. Queen, Queen II ile ağır ve katmanlı sesini, Sheer Heart Attack ile daha kısa ve çevik şarkı yapısını geliştirdi. Roxy Music Country Life’da art rock zarafetini sıkı grup performansıyla birleştirdi.

Soul, funk ve yaratıcı kontrol

Stevie Wonder Fulfillingness’ First Finale ile ilişkisel ve siyasal şarkıları sürdürdü. Parliament Up for the Down Stroke ile George Clinton’ın çift grup sistemini güçlendirdi. Barry White’ın orkestral soul’u ve Ohio Players’ın funk hitleri, siyah müziğin hem albüm hem dans pisti pazarındaki genişliğini gösterdi.

Kökler ve yetişkin albüm dili

Joni Mitchell Court and Spark ile jazz armonisini erişilebilir pop yapısına taşıdı. Eric Clapton 461 Ocean Boulevard’da daha sade bir grup sesine döndü; “I Shot the Sheriff” Bob Marley bestesini geniş rock kitlesine ulaştırdı. Gram Parsons’ın ölümünden sonra yayımlanan Grievous Angel, Emmylou Harris’le country-rock ortaklığının kalıcı belgesi oldu.

Albüm, single ve radyo birlikte nasıl çalıştı?

1974 yılında albüm, sanatçı kimliğinin büyük anlatı alanıydı; single ise bu anlatının radyo, jukebox, televizyon ve kulüp üzerinden hızla dolaşan yüzüydü. ABBA, Kraftwerk, David Bowie, Queen gibi birbirinden farklı isimlerin aynı yıl içinde öne çıkması, tek bir “yılın sesi” fikrinin yanıltıcı olduğunu gösterir. Büyük plak şirketleri albüm odaklı rock’a yatırım yaparken soul, country, reggae ve dans müziği single pazarında güçlü kalıyor; bazı kayıtlar ise iki alanı birden yönetiyordu.

Liste sıralamaları dönemin görünürlüğünü anlamak için değerlidir; fakat küçük kulüplerde, yerel radyolarda veya göçmen topluluklarında gelişen her yenilik hemen listeye yansımaz. Bu yüzden Oldies Radyo kronolojisi yalnız bir numaraları sıralamaz. Bir kaydın yeni bir stüdyo tekniği kurması, bağımsız üretim modelini güçlendirmesi, daha sonra büyüyecek bir sahnenin ilk işaretini vermesi veya dinleyici kimliğini değiştirmesi de aynı ölçüde önemlidir.

ABD, Britanya, Avrupa ve dünya arasında dolaşan sesler

ABD’de FM radyo, arena turneleri, soul ve singer-songwriter albümleri büyürken Britanya’da hard rock, progressive, glam, punk ve art rock birbirini izleyen düz bir sıra hâlinde değil, üst üste gelişti. Avrupa kıtasında Eurovision ve yerel dilde pop sürerken Almanya ve Fransa merkezli elektronik üretim yeni bir modernlik kurdu. Jamaika’daki reggae ve dub, Lagos’taki Afrobeat, Latin diasporasındaki salsa ile Brezilya’nın MPB geleneği on yılı Anglo-Amerikan merkezden çok daha geniş yaptı.

1974 seçkisindeki MFSB, Dolly Parton, Lynyrd Skynyrd, Sparks gibi kayıtlar bu dolaşımın farklı yönlerini duymak için birlikte düşünülmelidir. Bir ritim kalıbı kıtalar arasında taşınırken aynı kalmaz; yerel stüdyo, dil, dans kültürü ve siyasal deneyim içinde yeniden biçimlenir. Bu nedenle “etki” yalnız bir merkezden çevreye doğru gitmez. 1970’lerin popüler müziği, Kingston basının Londra punk’ına, Düsseldorf elektroniğinin New York hip-hop’una veya Philadelphia orkestrasyonunun Avrupa disco’suna ulaşabildiği çok yönlü bir ağdır.

Stüdyo, konser ve dinleme teknolojisi

Çok kanallı kayıt, analog synthesizer, efekt pedalı, daha güçlü konser sistemleri ve giderek ayrıntılanan miks teknikleri müziğin yalnız nasıl kaydedildiğini değil, nasıl bestelendiğini de değiştirdi. Bazı gruplar sahnede birlikte çalma hissini korurken bazı yapımcılar parçayı bant montajı ve overdub ile stüdyoda yeniden kurdu. Aynı on yılda büyük arena gösterisi, küçük punk kulübü, disco DJ kabini ve evde kulaklıkla albüm dinleme birbirinden farklı müzik deneyimleri yarattı.

Teknoloji kendiliğinden ilerleme anlamına gelmez. Pahalı stüdyo büyük şirketlerin gücünü artırabilirken daha ucuz kayıt yolları bağımsız sahneleri canlandırdı. 12 inç single DJ’e daha uzun ve güçlü bas sağlayarak dans pistini yaratıcı bir merkez yaptı; dub miksleri var olan kaydı yeni esere dönüştürdü. On yılın sonunda taşınabilir kasetçalar ve kişisel dinleme fikri, 1980’lerde müziğin gündelik hayattaki yerini yeniden değiştirecek eşiğe ulaştı.

1974 neden yalnız nostalji değildir?

Bu yılın kalıcı kayıtlarını yalnız tanıdık nakaratlar veya dönem kıyafetleri üzerinden hatırlamak, müziğin ortaya çıktığı ekonomik ve toplumsal koşulları siler. Petrol krizi, işsizlik, kent dönüşümü, ırk ve cinsiyet eşitliği mücadeleleri, savaş sonrası hayal kırıklığı ve yeni göç ağları sanatçıların konu seçimini olduğu kadar konser mekânlarını ve dinleyici topluluklarını da etkiledi. Eğlence ile eleştiri birbirinin karşıtı değildi; çoğu zaman en dans edilebilir şarkı, kimlik ve özgürleşme için en güçlü ortak alanı kurdu.

1974 dosyasının amacı kesin bir “en iyi şarkılar” hükmü vermek değildir. Buradaki on iki kayıt, yılın türlerini, coğrafyalarını ve yaratıcı kırılmalarını birlikte duyurmak için seçildi. Ayrı sanatçı ve tür dosyalarına geçildiğinde aynı kayıtların başka bağlamları açılır: bir bas çizgisi hip-hop’a, bir synthesizer dizisi techno’ya, bir punk single’ı bağımsız plak kültürüne, bir soul albümü ise sanatçı kontrolü mücadelesine bağlanabilir.