Little Richard

Bu ses nereden geldi?

Richard Wayne Penniman, Georgia’nın Macon kentinde kalabalık ve dindar bir ailede büyüdü. Pentekostal kilise geleneği, gospel solistlerinin çığlıkları ve gezici şovların teatral dili onun kişiliğinde erken yaşta birleşti. Sister Rosetta Tharpe’ın onu gençken sahneye çağırması profesyonel müzik dünyasına ilişkin ilk güçlü deneyimlerinden biriydi.

İlk kayıtları blues ve R&B kalıpları içindeydi; gerçek kırılma 1955’te Specialty Records için New Orleans’ta yapılan seansta geldi. Yapımcı Bumps Blackwell, bir mola sırasında Richard’ın piyano başında söylediği kulüp parçası “Tutti Frutti”de aradığı enerjiyi buldu. Sözler radyo için yeniden düzenlendi, fakat performansın ateşi korundu.

Yolu değiştiren yıllar

“Tutti Frutti”, “Long Tall Sally”, “Rip It Up”, “Lucille”, “Good Golly, Miss Molly” ve “Keep A-Knockin’” kısa sürede birbirini izledi. New Orleans stüdyo müzisyenleri, özellikle davulcu Earl Palmer ve saksofoncu Lee Allen kayıtların gücünde belirleyiciydi. Richard’ın piyano vuruşları ritim bölümünün bir parçası gibi çalışıyor, vokali kaydın sınırlarını zorluyordu.

1957’de turne sırasında dinsel bir kriz yaşadığını söyleyerek rock ’n’ roll’dan uzaklaşıp gospel’e yönelmesi ilk dönemi aniden kapattı. Bu karar kariyerin ticari ivmesini kesti; ancak birkaç yıl içinde ürettiği kayıtlar zaten türün temel metinleri hâline gelmişti.

Onu ilk notada tanıtan neydi?

Little Richard’ın sesi gospel vaizinin yükselen coşkusunu, blues shouter geleneğini ve rhythm and blues’un dans ritmini bir araya getirir. “A-wop-bop-a-loo-bop-a-lop-bam-boom” gibi heceler anlam taşımaktan çok fiziksel bir patlama yaratır. Falsetto sıçramaları, çığlıklar ve ritmik vurgular melodiden ayrılmaz.

Pompadour saç, makyaj, parlak kıyafetler ve cinsiyet kalıplarını zorlayan teatral kimlik 1950’lerin muhafazakâr sahnesinde radikaldi. Daha sonra soul, glam rock, funk ve pop yıldızlığında görülecek pek çok görsel cesaretin önünü açtı.

Sahnenin arkasındaki dünya

Little Richard’ın şarkılarının beyaz sanatçılar tarafından daha yumuşak cover’larla pop pazarına taşınması, dönemin ırksal müzik ekonomisini açıkça gösterir. Özgün kayıtların ham gücü genç dinleyiciler ve müzisyenler üzerinde kalıcı etki yarattı.

Paul McCartney’den James Brown’a, Otis Redding’den David Bowie ve Prince’e uzanan etkisi yalnızca vokal tekniğinde değil, sahnenin bir özgürleşme alanı olabileceği fikrindedir.

Hikâyeyi değiştiren anlar

Little Richard’ın Specialty Records için New Orleans’ta yaptığı 1955 oturumları kariyerinin kırılma noktasıdır. “Tutti Frutti”nin stüdyo içinde yeniden biçimlendirilmesi, ardından “Long Tall Sally”, “Rip It Up”, “Ready Teddy” ve “Lucille” gibi kayıtların gelmesiyle birkaç yıl içinde rock ’n’ roll’un en tanınan seslerinden biri oldu. Bu yükseliş, yalnızca güçlü hitlere değil; makyajı, yüksek saçları, parlak giysileri ve cinsiyet kalıplarını zorlayan sahne tavrına dayanıyordu. 1957’de dinî yaşama dönme kararıyla rock kariyerini aniden bırakması, ilk dönemi kısa tuttu; fakat o kısa dönem, sonraki on yılların sahne şovları için olağanüstü yoğun bir miras bıraktı.

İzini kimler sürdürdü?

Little Richard, rock müziğinde sesin ve görüntünün birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini gösterdi. James Brown, Otis Redding, Beatles, Rolling Stones, David Bowie, Prince ve çok sayıda sanatçı onun vokal saldırısından, gösterişli kimliğinden veya sahne özgürlüğünden etkilendi. Siyah, güneyli ve açıkça norm dışı bir figür olarak ana akım kültürün ortasına girmesi başlı başına dönüştürücüydü. Kendi katkılarının uzun süre küçümsendiğini sık sık dile getirmesi de rock tarihindeki ırk, telif ve görünürlük tartışmalarının merkezinde kalmasını sağladı.