Fela Kuti

1970’lere nasıl geldi?

Afrika ’70 grubu ve Kalakuta Republic çevresi müzik, yaşam ve siyasal muhalefeti tek alanda birleştirdi. Expensive Shit, Zombie ve Sorrow Tears and Blood; Nijerya yönetimi ile askerî baskıyı açıkça eleştirdi. 1977’de Kalakuta’ya yapılan saldırı, müzik ile devlet çatışmasının şiddetini gösterdi. Fela Kuti, on yılın başında geçmiş deneyimini yeni albüm pazarının beklentileriyle karşı karşıya getirdi. 1972 tarihli “Roforofo Fight”, bu dosyada başlangıç işareti olarak seçildi; çünkü sanatçının 1970’lerde izleyeceği yönün temel unsurlarını erkenden duyurur.

Onu ilk notada tanıtan neydi?

Tony Allen’ın çok katmanlı davulu, bas ostinatosu, gitarların kesik tekrarları ve geniş üflemeli bölümü uzun parçaları sürekli hareket hâlinde tuttu. Fela şarkı söyleme, konuşma ve koro çağrı-cevabını politik tiyatro gibi kullandı. 1970’lerin küresel müzik tarihi yalnız Anglo-Amerikan listelerinden okunamaz. Kingston, Lagos, Düsseldorf, Paris, Stockholm ve Latin diasporası; ritim, stüdyo ve sahne konusunda sonraki on yılları belirleyen ayrı modernlikler üretti.

Hikâyeyi değiştiren anlar

Sahnedeki kişi, perde arkasındaki mücadele

Bugün hâlâ neden dönüp dinliyoruz?

Afrobeat, küresel funk ve politik pop tarihinde bağımsız bir merkezdir. Fela’nın uzun formu, sahne örgütlenmesi ve açık muhalefeti sonraki kuşakları etkiledi. Fela Kuti, 1970’lerin çok merkezli müzik haritasında afrobeat alanının neden ayrı bir ağırlık taşıdığını görünür kılar. Etki, yalnız dönemin listelerinde değil; sonraki kuşakların kullandığı seslerde, sahne dilinde ve albüm anlayışında sürer.