1962

The Beatles’ın kayıt dünyasına girişi

Brian Epstein yönetimindeki The Beatles, 1962’de George Martin ile çalışmaya başladı ve ‘Love Me Do’yu yayımladı. Kayıt henüz sonraki yılların devrimci stüdyo anlayışını taşımıyordu; fakat Lennon–McCartney imzasının grup kimliğinin merkezinde olması önemliydi. O dönemde pek çok pop grubu profesyonel bestecilerin repertuvarına bağımlıyken The Beatles, kendi şarkılarını yazan ve sahnede çalan grup modelini görünür kılmaya başlıyordu.

Hamburg ve Cavern Club deneyimi grubun sahne disiplini, repertuvar genişliği ve doğrudan seyirciyle ilişkisinde belirleyiciydi. Ringo Starr’ın gruba katılmasıyla klasik kadro tamamlandı. 1962’nin sonunda ‘Please Please Me’ kaydedilmişti; 1963 patlamasının bütün unsurları hazırdı.

Beach Boys ve Kaliforniya sesinin kuruluşu

Beach Boys’un ilk albümü ve ‘Surfin’ Safari’ gibi kayıtlar, surf yaşam tarzını ulusal gençlik mitolojisine dönüştürdü. Grubun asıl ayırt edici özelliği yalnızca konu seçimi değil; Brian Wilson’ın Four Freshmen armonileri, Chuck Berry ritimleri ve Phil Spector prodüksiyon anlayışından yararlanarak kurduğu katmanlı vokal dünyasıydı.

Kaliforniya sound’u kısa sürede otomobil, sahil, gençlik özgürlüğü ve banliyö refahı imgeleriyle özdeşleşti. Bu parlak yüzün arkasında giderek daha karmaşık stüdyo düzenlemeleri ve Brian Wilson’ın kontrolcü yaratıcı yaklaşımı bulunuyordu.

Stüdyo popu, girl groups ve Wall of Sound

Phil Spector, çok sayıda enstrümanı aynı akustik alanda katmanlayarak yoğun, yankılı ve küçük radyolarda bile etkileyici duyulan bir prodüksiyon estetiği geliştirdi. The Crystals’ın kayıtları, girl group döneminin yalnızca vokal değil, yapımcı merkezli bir stüdyo sanatı olduğunu gösterdi. Brill Building bestecileri ise genç dinleyicinin gündelik duygularını profesyonel zanaatla birleştiriyordu.

Bunun bedeli, sanatçı kimliğinin zaman zaman yapımcı ve şirket kontrolü altında silikleşmesiydi. 1960’lar boyunca sürecek sanatçı özerkliği tartışmasının bir ucu, bu kusursuz ama hiyerarşik pop üretim sistemine dayanır.

Motown, soul ve dans pistinin ortak dili

The Contours’un ‘Do You Love Me’si, Marvin Gaye’in erken kayıtları ve The Miracles’ın devam eden başarısı Motown’ın farklı sanatçı kimlikleri yaratabildiğini gösterdi. Detroit’in ritim anlayışı, tamburin, güçlü bas, piyanonun vurucu kullanımı ve çağrı-cevap vokalleriyle ayırt edilir hâle geliyordu.

Booker T. & the M.G.’s’in ‘Green Onions’ı ise Memphis’te daha çıplak ve enstrümantal bir soul estetiğinin doğduğunu ilan etti. Aynı yıl içinde Detroit’in cilalı pop disiplini ile Stax çevresinin canlı grup hissi, soul’un iki önemli yönünü oluşturdu.

1962’nin eşiği

1962, Beatles, Beach Boys, Motown, Stax ve albüm odaklı sanatçı yaklaşımının aynı anda görünür olduğu bir eşik yılıdır. Henüz Beatlemania, folk rock veya psychedelia yoktur; ama şarkı yazan grup, yapımcı merkezli pop, bölgesel soul stüdyosu ve kavramsal albüm fikri artık sahnededir. 1960’ların geri kalanı bu dört gücün birbirini zorlamasıyla gelişecektir.

Stüdyo merkezleri ve yaklaşan grup çağı

1962’de pop endüstrisi birkaç güçlü bölgesel merkez etrafında yoğunlaştı. New York’taki Brill Building yazarları genç şarkıcılar ve girl group’lar için ayrıntılı single’lar hazırlıyor; Detroit’te Motown kendi stüdyo grubu ve kalite kontrol toplantılarıyla üretimi sistemleştiriyor; Los Angeles’ta Phil Spector ve profesyonel müzisyenler Wall of Sound yaklaşımını büyütüyordu. Nashville, Memphis, New Orleans ve Chicago da birbirinden farklı country, soul, R&B ve blues dilleri üretmeye devam etti. Bu şehirlerin rekabeti 1960’ların ses çeşitliliğinin temelidir.

Birleşik Krallık’ta Beatles’ın ilk single’ı ve Liverpool’daki beat gruplarının artan görünürlüğü, şarkı yazan ve enstrüman çalan genç grup modelinin yaklaşmakta olduğunu gösterdi. Aynı dönemde folk revival, üniversite kampüsleri ve Greenwich Village çevresinde daha politik bir nitelik kazanıyordu. Transistor radyolar ile ucuz pikaplar gençlerin kendi dinleme alanını büyüttü; müzik basını yeni yıldızları hızla ulusal kimliğe dönüştürmeye başladı. 1962, stüdyo yapımcısının hâkim olduğu pop ile grup merkezli yeni çağın yan yana durduğu son büyük hazırlık yıllarından biridir.

Yeni seslerin eşiğinde seçilmiş kırılmalar

Ray Charles’ın Modern Sounds in Country and Western Music albümü, country bestelerini gospel ve soul yorumuyla yeniden kurarak radyo formatlarının ırksal sınırlarına meydan okudu. Booker T. & the M.G.’s’in “Green Onions”ı sözsüz Hammond org groove’unun ulusal hit olabileceğini gösterdi; Green Onions aynı zamanda Stax çevresinin ekonomik, canlı ve ırklar arası stüdyo dilini duyurdu. The Crystals’ın “He’s a Rebel”ı Wall of Sound yaklaşımını, Gene Chandler’ın “Duke of Earl”ü doo-wop’tan solo yıldızlığa geçişi, Tornados’un “Telstar”ı ise uzay çağı elektroniğini popun merkezine taşıdı.

İngiltere’de “Love Me Do” mütevazı bir başlangıçtı; asıl önemi grubun kendi bestesini seslendirmesi ve Liverpool çevresinin ulusal plak sistemine girmesiydi. Fransa’da yé-yé kuşağı radyo ve dergilerle büyüyor, Brezilya’da Jobim ve João Gilberto’nun müziği Amerikan jazz çevrelerine ulaşıyordu. Jamaika’nın bağımsızlığını kazandığı yıl ska, yeni ulusal enerjinin dans ritmine dönüştü. 1962’nin temel özelliği, sonraki yılları belirleyecek Motown, Stax, Beatles, bossa nova ve ska gibi merkezlerin artık duyulabilir hâle gelmesidir.