1950’LER • SANATÇI DOSYASI

Big Joe Turner

Blues Shouter / R&B / Rock ’n’ Roll

Big Joe Turner – 1950’lerdeki kariyeri ve müzikal mirası
Big Joe Turner, Rock ’n’ Roll Revue, Apollo Theater, 1955. Public domain film karesi / Wikimedia Commons.
ÖNCE ONU TANIYALIM

Kansas City blues ve boogie-woogie geleneğinden gelen dev sesi, 1950’lerde Atlantic kayıtlarıyla rock ’n’ roll çağının merkezine yerleşti.

“Shake, Rattle and Roll”, “Honey Hush” ve “Flip, Flop and Fly” gibi kayıtlar, yetişkin R&B sahnesi ile yeni gençlik pazarı arasındaki sürekliliği gösterdi.

Bu ses nereden geldi?

Joseph Vernon Turner Jr., Kansas City’de büyüdü ve genç yaşta gece kulüplerinde çalışırken güçlü sesiyle dikkat çekti. Mikrofon olmadan kalabalık salonları doldurabilen “blues shouter” geleneğinin büyük temsilcilerinden oldu. Piyanist Pete Johnson ile kurduğu ortaklık, boogie-woogie ve Kansas City jazz çevresinde ün kazandırdı.

1938’de Carnegie Hall’daki From Spirituals to Swing konseri Turner ve Johnson’ı daha geniş jazz çevresine tanıttı. “Roll ’Em Pete” gibi kayıtlar, blues kıtalarını hızlanan boogie ritmiyle birleştirerek savaş sonrası R&B’nin temelini hazırladı.

Yolu değiştiren yıllar

Turner 1951’de Atlantic Records’a katıldı. “Chains of Love”, “Sweet Sixteen” ve “Honey Hush” başarı kazandı; Jesse Stone bestesi “Shake, Rattle and Roll” 1954’te R&B listesinin büyük kayıtlarından biri oldu. “Flip, Flop and Fly” ve “The Chicken and the Hawk” rock ’n’ roll pazarının yükselişi içinde başarıyı sürdürdü.

Turner yeni gençlik müziğine uyum sağlarken blues ve jazz kimliğini kaybetmedi. 1958 Newport Jazz Festival görünümü ve Kansas City repertuvarına dönüşü, onu tek bir moda veya kuşağa bağlı olmayan büyük Amerikan vokalisti olarak gösterdi.

Onu ilk notada tanıtan neydi?

Turner’ın baritonu dev, açık ve ritmik açıdan çeviktir. Şarkı söylerken kelimeleri vuruşların üzerine sert biçimde yerleştirir; bağırıyor gibi görünse de perde ve nefes kontrolü son derece gelişmiştir.

Atlantic kayıtlarında tenor saksofon, piyano, bas ve davul onun çevresinde parti atmosferi kurar. Sözlerde çift anlam, mizah ve yetişkin gece hayatı bulunur. Bu özellikler daha temiz pop cover’larında çoğu zaman yumuşatılmıştır.

Sahnenin arkasındaki dünya

Big Joe Turner’ın kariyeri, rock ’n’ roll’un genç ve beyaz bir icat olarak anlatılmasının eksikliğini gösterir. 1950’lerin en ünlü ritimleri, Kansas City blues ve siyah dans salonlarında onlarca yıldır gelişen bir geleneğin devamıdır.

Hikâyeyi değiştiren anlar

Big Joe Turner’ın 1950’lerdeki büyük çıkışı, aslında Kansas City’de başlayan onlarca yıllık blues shouter deneyiminin yeni plak pazarına taşınmasıydı. Piyanist Pete Johnson ile 1930’larda boogie-woogie çevresinde ün kazanan Turner, Atlantic Records’a katıldıktan sonra “Chains of Love”, “Sweet Sixteen”, “Honey Hush” ve 1954’te “Shake, Rattle and Roll” ile R&B ile rock ’n’ roll arasındaki köprünün en güçlü seslerinden biri oldu. Bill Haley’nin daha temiz sözlerle yaptığı cover pop pazarında daha çok görünürken Turner’ın özgün kaydı yetişkin mizahını ve blues ağırlığını korudu. “Flip, Flop and Fly” ve “Boogie Woogie Country Girl” onun yeni gençlik ritmine uyum sağlarken kimliğini değiştirmediğini gösterdi.

Stüdyoda neler oluyordu?

Turner mikrofon öncesi Kansas City barlarında orkestra üzerine sesini duyurmak zorunda kalmış bir blues shouter’dı. Geniş göğüs sesi, açık telaffuz ve ritmin önüne düşen vurgular, küçük Atlantic gruplarında bile büyük sahne hissi yaratır. Ahmet Ertegun, Jerry Wexler ve besteci Jesse Stone, tenor saksofon, piyano ve sert backbeat’i onun çevresinde topladı. Turner sözleri bir vaiz veya bar anlatıcısı gibi kurar; parti, cinsellik ve gündelik sıkıntıları mizahla söyler. Bu yaklaşım, rock vokalinin bağırma değil, ritmik hikâye anlatma sanatı olduğunu gösterir.

İzini kimler sürdürdü?

Doc Pomus’un belirttiği gibi Big Joe Turner olmadan rock ’n’ roll’un gelişimini düşünmek zordur. Elvis, Bill Haley ve sonraki blues-rock şarkıcıları onun repertuvarından yararlandı; buna rağmen Turner kendisini tek bir yeni türün içine hapsetmedi ve jazz festivallerinde blues söylemeye devam etti. Onun mirası, swing, boogie-woogie, R&B ve rock arasında kesintisiz bir tarih bulunduğunu kanıtlar. 1950’lerin gençlik devrimi, Turner gibi daha yaşlı siyah sanatçıların yıllardır kurduğu ritmik dil üzerinde yükseldi.

SEÇİLMİŞ KAYITLAR

1950’leri anlamak için dinleme rehberi

Bu liste “en iyi şarkılar” sıralaması değildir; sanatçının on yıl içindeki gelişimini, farklı yönlerini ve müzik tarihindeki yerini izlemek için seçilmiş başlangıç noktalarıdır.

1951

Chains of Love

Atlantic döneminin erken büyük baladı; güçlü sesin yumuşak duyguyu da taşıyabildiğini gösterdi.

1953

Honey Hush

Parti blues’u, mizah ve sert ritmin birleşimi.

1954

Shake, Rattle and Roll

R&B ile rock ’n’ roll arasındaki temel kayıtlardan biri.

1955

Flip, Flop and Fly

Önceki hitin formülünü yaratıcı söz ve yüksek enerjiyle sürdürdü.

1956

The Chicken and the Hawk

Rock çağında Turner’ın mizah ve vokal otoritesini koruyan kayıt.

Müzik tarihindeki mirası

Rock ’n’ roll’un daha ortaya çıkmadan önce hangi seslerle hazırlandığını gösteren temel vokalisttir.

Big Joe Turner’ın 1950’lerde kurduğu kimlik, sonraki on yıllarda aynı repertuvarın yeniden yorumlanmasıyla, sahne yaklaşımının taklit edilmesiyle veya doğrudan müzisyenler üzerindeki etkisiyle yaşamaya devam etti. Oldies Radyo bu dosyada sanatçıyı yalnızca nostaljik bir isim olarak değil, popüler müziğin değişiminde rol oynayan yaratıcı bir özne olarak ele alır.

BAŞLICA YABANCI KAYNAKLAR

Metinler, yabancı kurumsal kaynaklar ve arşivler karşılaştırılarak Oldies Radyo için Türkçe ve özgün biçimde hazırlanmıştır.

BU İÇERİĞİ PAYLAŞ

Bu hikâyeyi başkalarına da ulaştırın

Instagram düğmesi telefondaki paylaşım ekranını açar. WhatsApp ve Facebook için aşağıdaki doğrudan seçenekleri de kullanabilirsiniz.